Tekst

Sylvia Lambeek

Fotografie

Historisch Centrum Leeuwarden, Sylvia Lambeek

Delen

Wanneer je in Leeuwarden-Camminghaburen uit de trein stapt, zie je een smal, hoog geel kunstwerk staan. Het heeft de vorm van een kasteel met kleine groene torentjes.

Camminghaburen is een woonwijk aan de noordoostkant van Leeuwarden. Als enige wijk van Leeuwarden heeft het een eigen treinstation. De wijk is gebouwd tussen 1978 en 1989 om de groeiende bevolking van Leeuwarden te kunnen huisvesten.

Waarom is deze wijk ‘Camminghaburen’ genoemd? En waarom staat er bij het station van Camminghaburen een beeld in de vorm van een kasteel? Als de grond onder deze woonwijk kon praten, wat zou hij ons dan kunnen vertellen?

Kwelders, veen en knipklei

Ten oosten van het middeleeuwse Leeuwarden – waar nu de wijk Camminghaburen ligt - lag een grote strook zware zeeklei, knipklei genoemd. Dit laaggelegen knipklei-gebied lag tussen een uitgebreid, hoger gelegen veengebied aan de oostkant, en een kwelderwal aan de westkant. Uit het veen stroomden beekjes naar het knipkleigebied die zich daar tot enkele grotere watergeulen samenvoegden. Het water kon slechts op enkele plaatsen door de kwelderwal heen breken, die het knipkleigebied van de Middelzee scheidde. Bewoning was er nauwelijks mogelijk omdat de zware knipklei moeilijk te bewerken en de grond te nat was.

In de loop van de middeleeuwen werden de veenstreken ontgonnen en werkte de mens aan de afwatering in het knipkleigebied. Daardoor werd het gebied heel langzaam geschikt voor menselijke bewoning. 

Een relatief nieuwe wijk, met een eeuwenoude naam

De machtigste en aanzienlijkste familie in Leeuwarden

De Cammingha’s

Tijdens de twaalfde en dertiende eeuw, toen Leeuwarden nog aan de Middelzee lag, ontwikkelde Leeuwarden zich tot stad. In die periode had de stad nauwe banden met de Leeuwarder adel. Deze adellijke families woonden in verdedigbare stinzen en kasteelachtige states, vaak net buiten de stad.

De machtigste en aanzienlijkste familie in Leeuwarden waren de Cammingha’s van Camminghaburen, ook wel Cambuur genoemd. De eerste keer dat de Cammingha’s worden vermeld is rond het jaar 1190. Hun landgoed bestond uit meerdere boerderijen rondom hun residentie; de Camminghastins. Deze lag ten oosten van Leeuwarden, buiten de stadsmuur.  Ongeveer op de plaats waar nu het stadion van FC Cambuur staat.

Ook binnen de stadsmuren bezaten de Cammingha’s onroerend goed. Op de hoek Voorstreek en Vliet lieten zij in de 14e eeuw een stins bouwen. Deze kreeg later de naam Amelandshuis, waar nu de Amelandsstraat is.In de 15e eeuw kwam het hele gebied rondom Leeuwarden onder het stadsrecht van Leeuwarden te staan. De familie Cammingha raakte vanaf toen haar invloed in de stad langzaam kwijt.

De straten moesten de namen krijgen van oude, voorname Friese families

De wijk Camminghaburen

Het grote groene polderland ten oosten van Leeuwarden lag er in de jaren ’60 van de vorige eeuw kaal en verlaten bij. Begin jaren ’70 werd het terrein opgespoten tot bouwterrein en bouwrijp gemaakt.

Het bouwen begon in 1978/’79. Kort daarna werden de eerste huizen in deze nieuwe wijk bewoond.

De nieuwe wijk moest er een worden met allure. Met aanzien. Dus werd er een passende naam voor de wijk en straten gezocht. Dat de wijk ‘Camminghaburen’ moest heten, stond al vast. Genoemd naar de oude adellijke Leeuwarder familie Cammingha. Ooit hadden zij immers op deze plek – nou ja, bíjna op deze plek – een heuse stins bezeten. Door deze naam was ook het idee voor nieuwe straatnamen snel geboren. De straten moesten de namen krijgen van oude, voorname Friese families, die ook in Friesland stinzen, states of burgen hadden bezeten. Dit soort namen zou de wijk wel aanzien geven.

Omdat de wijk groeide, waren op ’n gegeven moment alle namen van adellijke en voorname families op. Er zijn toen meerdere stinzen, states en burgen bij verzonnen die in werkelijkheid nooit hebben bestaan. Hoe dan ook; de namen van de wijk zijn een verwijzing naar het verleden. Naar de Cammingha’s, die gedurende ongeveer drie eeuwen een belangrijke rol hebben gespeeld in de geschiedenis van Leeuwarden.

Het kunstwerk van beeldend kunstenaar Han Janselijn

En zo vertelt het moderne, gestileerde kasteeltje bij het station van Leeuwarden-Camminghaburen ons een verhaal. Het is het verhaal van de Cammingha’s en het oude Camminghaburen.

Toch mooi, dat op deze manier geschiedenis bewaard wordt. Dat we, wanneer we langs het kasteeltje en door de stinzen, states en burgen van Camminghaburen lopen, we eigenlijk door een stukje Leeuwarder geschiedenis lopen. En over oude knipklei.

Lees meer over onze verhalenvertellers...

Gerelateerd